Kreta, het meest veelzijdige  Griekse eiland

Als de naam Kreta valt, dan roept dat bij velen van u direct mooie associaties op! Denk aan de prachtige film ‘Zorba de Griek’, naar het boek van de Kretenzische schrijver Nikos Kazantzakis met in de hoofdrol de legendarische acteur Anthony Quinn, opgenomen in 1964. Een andere unieke film opgenomen op Kreta, is natuurlijk ‘Wie betaalt de veerman’? Mede door deze films werd het eiland al snel ontdekt door het toerisme. Nu, vele jaren later, is het nog altijd een favoriete bestemming. Niet verwonderlijk, er valt hier zoveel te ontdekken dat één vakantie niet genoeg is. Mede door het grote oppervlak van het eiland kan elke Kretavakantie weer totaal anders worden.

Kreta is met een oppervlakte van ruim 8300 km2  het grootste en tevens het meest zuidelijke eiland van Grie- kenland. Op Kreta treft u alle ingrediënten aan voor een onvergetelijke Griekenlandvakantie: heerlijke stranden, zon, zee, een overweldigende, bergachtige natuur, schil- derachtige havenplaatsjes, historische steden, musea en vele archeologische opgravingen. Laat u verrassen door de veelzijdigheid van dit bijzondere eiland en geniet van het traditionele Kretenzer leven!

Ligging en klimaat

Kreta ligt in het zuiden van de Egeïsche zee en vormt de grens met de Libische zee. Het eiland is 260 km lang en de breedte varieert van 12 tot 61 km. De kustlijn van het eiland is ca. 960 km. U vindt er prachtige baaien, waar rust de sfeer bepaalt,  maar uiteraard ook stranden met uitgebreide faciliteiten zoals watersport,  ligbedden, parasols en taverna’s. In de zomermaanden kan het eiland zich verheugen op een heerlijk verkoelende bries, maar door zijn zuidelijke ligging is Kreta bij uitstek ook een bestemming voor het heel vroege voorjaar en het late najaar. Ook dan zult u hier bijna altijd nog heerlijk weer treffen. De vele olijfbomen en wijngaarden groeien weelderig in dit aangename klimaat.

Goed bereikbaar

Mede doordat Kreta als een van de eerste eilanden het toerisme in Griekenland verwelkomde, kent het vele faciliteiten die bijdragen aan dé perfecte Griekenland- vakantie, zoals goede wegen en maar liefst drie luchthavens. De luchthaven van Heraklion ligt midden op het eiland aan de noordkust.  Maar daarnaast is er een luchthaven bij Chania in het westen en een bij Sitia in het oosten.

Landschap

Het eiland is verdeeld in vier districten; Chania, Rethym- non, Heraklion en Lassithi. Het landschap wordt gedomineerd door bergketens die van oost naar west lopen. Schitterende landschappen en spectaculaire kloven zijn hiervan het resultaat.  In het oosten vindt u het bekende Dikti-gebergte; de hoogste top hier is 2148 meter. Het Ida-gebergte ook wel Psiloritis genoemd, ligt ongeveer in het midden van het eiland. Psiloritis is met haar 2456 meter hoogte de hoogste bergtop van Kreta. In het westen bevinden zich de ‘Lefka Ori’ ofwel de Witte Bergen met een hoogste top van 2454 meter. Door dit gebergte loopt de beroemde 18 km lange Samaria-kloof. Opmer- kelijk zijn het aantal hoogvlaktes die veelal ronde vormen hebben. De bekendste is het Lassithi-plateau, een zeer vruchtbaar gebied. Andere hoogvlaktes zijn het Omalos- plateau en het Nidhaplateau, ontstaan uit opgedroogde meren en minder vruchtbaar.

Flora en fauna op Kreta

Kreta, of eigenlijk Kriti, betekent in het Grieks letter- lijk: krijt. De bodem van Kreta bestaat  dan ook voor een groot deel uit kalksteen. Er groeien op Kreta veel inheemse bloemen- en plantensoorten en kruiden, zoals tijm, munt, oregano en basilicum. Daarnaast staan er ca.25 miljoen olijfbomen en natuurlijk volop sinaasappel-, mandarijn- en citroenbomen.Vanaf de maand november staat alles op Kreta in het teken van de olijfoogst.

Op Kreta leven ook veel bijzondere dieren zoals de be- roemde Kri-Kri-geit, die alleen hier voorkomt. Daarnaast leven hier ook de Kretenzische wilde kat, de Kretenzische das en een stekelmuis met de naam Acomys Minus. In de lucht kunt u bijzondere roofvogels spotten,  bijvoorbeeld de lammergier, de Kretenzische gier en de goudadelaar. Op sommige stranden aan de noordkust van Chania en vooral aan de stranden aan de zuidkust nabij Komos beach leggen de beschermde ‘caretta-caretta’-zeeschildpadden  hun eieren.

Kreta, bakermat  van onze beschaving

De geschiedenis van het eiland gaat ver terug. De eerste bewoners kwamen hier vanuit klein-Azië in de Neolithische periode, zo’n 6000 jaar v. Chr. De Minoïsche periode begon zo’n 2600 jaar v. Chr. Deze oude, hoog- staande beschaving, die meer dan 1500 jaar geduurd heeft, wordt gezien als het begin van de Europese cultuur. Het paleis Knossos van koning Minos (bij Heraklion) is een ‘must’ voor gasten die van archeologie houden. U kunt hier de goed gerestaureerde opgravingen bekijken van deze heel oude beschaving. Maar u kunt ook op veel andere plaatsen op het eiland bijzondere archeologische bezienswaardigheden bekijken, zoals bij Phaistos (Festos) en Górtys.

Tip

Breng voor uw bezoek aan Knossos eerst een bezoek aan het Archeologisch Museum in Heraklion, waar alle kostbare schatten worden bewaard. U zult daarna de waarde van deze opgraving nóg beter begrijpen en waarderen.

Phaistos

In het zuiden van Kreta, op zes kilometer van de kust, ligt de opgraving van Phaistos (of Festos). Deze opgraving kan vanuit Mirtos goed bezocht worden. Hij is kleiner, minder bekend en veel rustiger dan die van Knossos. Anders dan bij Knossos zijn de resten van de paleizen die hier gestaan hebben, niet gerestaureerd of herbouwd, waardoor de opgraving door veel archeologen als authentieker beschouwd wordt. Vanwege de ligging op een heuvel is het uitzicht er bijzonder fraai. De beroemde schijf van Phaistos, waarover al veel gespeculeerd is, is hier trouwens gevonden.

Stranden en baaien

Aangezien het eiland een kustlijn heeft van een kleine duizend kilometer, beschikt het over ontelbare stranden in allerlei varianten. Neem altijd uw strandkleding mee als u er op uittrekt, u zult ongetwijfeld prachtige stran- den en baaitjes tegenkomen!

Tip

Het palmenstrand van Vai is leuk om te bezoeken; hier werd ooit de bekende ‘Bountyreclame’ opgenomen.

Bergkloven

Kreta, met zijn drie gebergten, beschikt over vele kloven. De meeste van deze kloven beginnen hoog en lopen geleidelijk omlaag in zuidelijke richting. Ze eindigen vaak aan de zuidkust van Kreta op het strand. De Samaria-kloof is het langst en het meest bekend, maar sommige andere kloven zijn minstens net zo mooi en een stuk rustiger. Een aantal kloven is voor iedereen goed te bewandelen; de meeste zijn niet zo lang en u kunt in korte tijd dus heen en terug lopen. Voor sommige kloven echter is een goede conditie en bergwandelervaring noodzakelijk. Uw reisleiding zal u hierover graag informeren. Zorg in alle gevallen voor goede wandelschoenen.

Smaak en traditie

Kreta kent een van de oudste en smakelijkste culinaire tradities ter wereld, een traditie van smaken, geuren, ingrediënten en stijlen die begonnen is in voorhistorische tijden en die tot vandaag de dag wordt voortgezet. Het mediterrane dieet is van Kreta afkomstig.

De Kretenzische keuken wordt als een van de gezondste en lekkerste van Europa aangemerkt. De gemiddelde levensverwachting van de inwoners van Kreta ligt dan ook fors hoger dan elders in Europa.

Kretenzers voeden zich veelal met producten  van eigen bodem. Men eet zeer veel tuinbouwproducten, bladgroenten, fruit, kaasproducten, honing, peulvruchten en vis die men bereidt met olijfolie. Het eten wordt op smaak gebracht met kruiden en planten uit de bergen, zoals tijm, oregano en basilicum.

Tijdens uw verblijf op Kreta kunt u in de taverna’s kennismaken met de pure Kretenzische keuken. Uiteraard vindt u in de vele restaurantjes ook de internationale  gerechten. In de traditionele dorpjes zult u veel lokale specialiteiten op de kaart aantreffen, die vaak van regio tot regio verschillen. Kreta kent ook heerlijke lokale wijnen. De wijngaarden komt u veelvuldig tegen op het eiland.

Met de auto eropuit

Vanuit Mirtos zijn Oost- en Midden-Kreta uitstekend per huurauto  te ontdekken. Maak een uitstapje naar bergdorpen in de buurt, zoals het verlaten dorp Kalami, of breng een bezoek aan de stad Ierapetra op 12 km afstand. Andere aanraders zijn een dagtrip naar het sprookjesachtige eilandje Chrissi en wat verder weg het voormalige leprozeneiland Spinalonga, de stad Agios Nikolaos en de ruige oostkust van Kreta met de indruk- wekkende kloosters Moni Toplou en Moni Kapsa.

Maar ook in de overige delen van Kreta valt veel te zien, te beleven en te ontdekken. Per regio staan onder het kopje 'zelf eropuit' leuke tips, routesuggesties en een mooie wandeling. Wilt u veel van Kreta gaan zien en ontdekken dan is een huurauto een absolute aanrader!

Tip

Boek u huurauto vooraf bij uw boeking, dat scheelt aanzienlijk in vergelijk met het ter plaatse huren van een auto.

Kreta is met zijn 8000 km² het grootste eiland van de Griekse archipel. Er zijn talloze dorpen en stadjes op het eiland met in totaal zo'n 600.000 inwoners. Wij benoemen hier onze favoriete dorpen en stadjes en per regio treft u ook nog een aantal van de mooiste dorpen en stadjes, het is ondoenlijk om alle dorpen en stadjes te benoemen en te beschrijven.

• Kissamos
• Paleochora
• Chania
• Rethymnon
• Plakias
• Heraklion
• Knossos
• Elounda
• Agios Nikolaos
• Spina Longa
• Makri Gialos
• Vai
• Phaistos
• Mirtos
• Ierapetra
• Chrissi

Mythologie, mythen, sagen en legenden

Mythe

Verhaal waarin een goddelijk persoon een beslissende rol speelt. Term uit de genreleer voor een verhaal waarin (niet-christelijke) godsdienstige elementen een rol spelen. Vaak behandelen mythen de invloed die goden en demonen op de mens hebben. Er wordt een onderscheid naar inhoud gemaakt tussen: 1) mythen die het ontstaan van goden, mensen, de wereld of het hiernamaals beschrijven; 2) symbolische mythen die een levensles of een algemene waarheid illustreren; 3) aetiologische of verklarende mythen, die natuurverschijnselen, of riten en tradities waarvan de betekenis niet (langer) duidelijk is, verklaren.

In heel Griekenland vind u zaken terug die te maken hebben met de Griekse mythologie. De verhalen beschrijven de actie (interactie) tussen de goden, halfgoden, dieren en normale mensen. De mensen gebruikten de mythologie om zaken te verklaren waar dat op dat moment onmogelijk was, zoals de oorzaken van natuurgeweld en het waarom van het ontstaan van de wereld en de elementen. Elke god in de Griekse mythologie heeft ook een bepaald voorwerp in zijn/haar hand. Zeur had zijn staf, daarmee kon hij het laten onweren met flinke bliksemschichten; ze konden je treffen en dat betekende het einde, de straf van Zeus. Men kon hem maar beter ‘goedgezind zijn’ en dus offers brengen, zoals men bij elke god of godin deed om de ‘goden goed te zinnne’. Op sommige plaatsen komen de mythologie en de werkelijkheid heel dicht bij elkaar, zoals in Knossos. Een aantal van de mythen die zich op Kreta afspeelden treft u onder het ‘kopje’ mythen, sagen en legenden’ aan onder elk gebied van Kreta.

Sagen

Overgeleverd (volks)verhaal, gebaseerd op een historische gebeurtenis. In tegenstelling tot de mythe heeft de sage geen religieuze achtergrond. Veel sagen zijn gegroepeerd rond koningen en helden zoals b.v.: Alexander de Grote, Karel de Grote en Barbarossa.

Legenden

Een legende is een volksverhaal over Jezus of over heiligen, waarin meestal wonderen gebeuren. Het woord komt van het Latijnse 'legenda', wat de betekenis heeft: 'wat gelezen moet worden'. Door de vermenging van een historische kern, namelijk het leven van een heilige, met gegevens die de verbeelding aanspraken, groeide de legende uit tot de godsdienstige tegenhanger van de sage.

Mythe van de oppergod Zeus

De geboorte van Zeus in het Dikti-gebergte

Bij een bezoek aan de Lasithi hoogvlakte komt u onder andere langs de geboortegrot van oppergod Zeus. Zeus was één van de zonen van Kronos (tijd, chronologie is hiervan afgeleid), hij was de  jongste der de Titanen en zijn vrouw Rheia. Een orakel had Kronos verteld dat een van zijn eigen zonen hem van de troon zou stoten. Om dit te voorkomen slikte Kronos de vijf kinderen die hij reeds had door. De verdrietige Rheia besloot daarop de geboorteplek van hun zoon Zeus geheim te houden. Hij werd geboren in de grot in de berg Dikti, waar hij werd opgevoed door nimfen. Hij kreeg melk van de geit Amaltheia en honing van de beien. Toen Zeus volwassen was confronteerde hij Kronos met zijn bestaan. Hierop volgde een oorlog tussen Zeus en Kronos (geholpen door de meeste andere Titanen). Vanaf de berg Olympus (in het noorden van Griekenland, bij Thessaloniki, de hoogste berg van Griekenland) vuurde Zeus lichtschichten af totdat hij overwon. Uit Kronos bevrijdde hij vervolgens zijn onsterfelijke broers en zusters. Hiermee ontstond een nieuwe generatie goden; de Olympische goden met Zeus als oppergod en ‘onder-goden’ als Poseidon, god (met zijn attribuuut de 'drietand') van de zeeën; Hades, god van de onderwereld; Demeter, god van de landbouw; Hera, koningin der goden (beschermvrouw van het huwelijk, vrouw van Zeus); Artemis, godin van de jacht; Hephaistos, smid van de goden etc.