Prachige route om te rijden met de huurauto vanaf Mirtos
Het wilde oosten en zuiden van Kreta
Nog een zoektocht naar Minoïsche overblijfselen: door het ‘Dal der Doden’ met de rotsholen naar Kato Zakros, de vierde paleis-opgraving.
(In het hart van Kreta liggen Phaistos, het fraaist gelegen Minoïsche paleis en de opgraving Agia Trida. De noordkust ten oosten van Heraklion, vanuit Heraklion over de kustweg naar het Minoïsche paleis van Malia, het op twee na grootste paleis van Kreta, en zijn ‘gouden’ necropolis).
*Agios Nikolaos- *Gournia (Ierapetra)- *Sitia- *Toplou- *Vai- **Kato Zakros (120 km)
De hoofdweg met de vele bochten die van * Agios Nikolaos om de Baai van Mirabello heen naar Sitia leidt, biedt zeer fraaie panorama’s. Ver benenden de weg glinstert de blauwe zee, in de verte schitteren de witte huizen van Agios Nikolaos en de horizon verdwijnt inde Egeïsche nevel. De voor de kust gelegen eilanden Mochlos en Psira waren ooit Minoïsche nederzettingen.
Voorbij Sitia verandert het beeld. De vegetatie wordt schraler en het land kaler: een maanlandschap met zacht glooiende heuvels. Grote delen van de streek lijken wel volledig uitgestorven; verlaten en vervallen huizen getuigen van de landvlucht naar Heraklion, Athene of ander EU-landen.
Als oases in de woestijn ogen het *palmenstrand van Vai en het gebied rondom het * paleis van Zakros bij de uitgang van het ‘Dal der Doden’ met zijn bananenplantages. In het hoog seizoen worden deze plaatsen echter overspoeld door toeristen. Bovendien liggen aan deze route het ‘Minoïsche Pompeii, * Gournia, de rustige, vroegere Venetiaanse havenplaats Sitia en het al een vesting opgetrokken * klooster Touplou.
*Gournia, 19 km. Dit ‘Minoïsche Pompeii’ ligt op een heuvel vlak bij de zee, daar waar ooit in de ‘wespentaille’ van Kreta de Minoïsche landwg naar het slecht 14 km. verderop liggende Ireapetra aan de zuidkust leidde. Bij de meeste Minoïsche ruïnes staat de paleiscultuur in het middelpunt van de belangstelling, maar hier is het de ‘alledaagse cultuur’. Hier werd de ‘stad van eenvoudige mensen’ uit die periode van de nieuwe paleizen blootgelegd, met woonhuizen, werkplaatsen en winkels.
Gournia werd naar urbanistische gezichtspunten aangelegd. Het centrum is een plein boven op de heuvel met daarnaast een zogeheten herenhuis en een heiligdom. De wijken worden van elkaar gescheiden door geplaveide straten. De huizen telden twee tot drie en stonden dicht opeengepakt. Op de benedenverdieping werd het vee gestald en hier lagen ook de voorraden opgeslagen; boven waren de woonvertrekken. Aan de holle ruimtes in het metselwerk is te zien dat er gebruik werd gemaakt van vakwerk. Zo nu en dan zijn er in de vloer drinkplaatsen (Grieks: gournes) voor het vee uitgespaard, hieraan dankt de plaats zijn naam (niet-Minoïsch). Gournia werd tegelijkertijd met Knossos, begin van de vorige eeuw, blootgelegd. Leiding over het opgravingswerk had een vrouw, Harriet Boyd-Hawes. Dat was voor die tijd, in de door mannen beheerste archeologie, iets absurds. Iedereen toonde uitsluitend belangstelling voor Evans en zijn paleis -cultuur- in de getuigenissen van het dagelijks leven, en dan nog blootgelegd door een vrouw, was men minder geïnteresseerd.
Ierapetra (ca. 15.400 inw.)
14 km., de op drie na grootste plaats van Kreta en de meest zuidelijke van Europa ziet er op het eerste gezicht niet zo aantrekkelijk uit. Later ontpopt Ierapetra zich als een vrij bekoorlijk vakantieoord: een klein oud gedeelte met een moskee en het zandstrand, waar vissers onder tamarisken hun netten aan het boeten zijn. Taverna’s en restaurantjes bij het strand. Klein archeologisch museum en een 13e eeuwse Venetiaanse vesting. In het museum plaatselijke vondsten; indrukwekkend is de grote kalksteensarcofaag uit Episkopi met afbeeldingen van Kretenzische wilde geiten. Zwemmen aan het lange zandstrand aan de oostkant van Iereapetra.
Ten westen en oosten van Ierapetra liggen prachtige stranden en rustige vissersplaatsjes en boerendorpjes.
Mirtos, 12 km. ten westen van Ierapetra. Op 2 km. ten oosten van de plaats ligt op de heuvel Fournou Korifi, zeer interessante archeologische vindplaats: een kleine stad uit de pre-paleisperiode, waar een gemeenschap van ca. 200 mensen in ca. 90 vertrekken huisde. Een ‘herenhuis’ werd niet gevonden (de bevolking leefde klaarblijkelijk in die tijd , voordat er sprake was van een staat in nog ondemocratische omstandigheden). Wandelaars kunnen zich uit leven in de Sarakina-kloof die op het smalste gedeelte aan de Samaria-kloof doet denken, toegangsweg via Mili en Males.
Arvi, 42 km. ten westen van Ierapetra ligt bij de uitgang van een kloof, omgeven door bananenbomen en kassa, tamelijk rijk dorp. Directe verbinding met Heraklion (zonder omweg over Ierapetra).
Keratokambos, 52 km. ten westen van Ierpatera, moeilijk bereikbaar en daarom aangenaam rustig.
Ten oosten van Ierapetra ligt het strand van Makrigialos, 25 km. van Ierapetra kilometerslang zandstrand met restaurants. Zomers varen excursieboten vanuit Ierapetra en Makrigialos naar de eilanden Chrissi en Koufonissi met jeneverstruiken en begroeide duiden, stranden met het fijnste zand en glashelder water. Beide eilanden onbewoond. Er is een taverna.
Van Gournia naar Sita
Deze tocht voert van Gournia naar Sitia voert langs het uitzichtterras Agios Nektarios (33 km.): prachtig uitzicht over de baai van Mirabello, ver beneden schittert de blauwe zee. Aan de overkant van de weg vindt u een bron met goed drinkwater, een kapel en 2 restaurants.
Sitia (de dimos ca. 19.000 inw. De plaats ca. 9000 inw.)
In dit witte stadje aan zee zijn geen spectaculaire bezienswaardigheden en geen goede stranden. Centrum met ‘een platia, plein’ aan de haven met vele café’s en taverna’s. Boven de stad staat al van verre zichtbaar de Venetiaanse vesting Kasarma (van het Italiaanse casa di arma). Provinciaal archeologisch museum en een folklore museum aan de weg naar Agios Nikolaos.
Toplou, 94 km. De kloosterburcht ligt in een maanlandschap van het wilde oosten van Kreta. Naam is afgeleid van het Turkse woord ‘top’ (kanon). Mooie icoon-> (doet aan werk van Breughel denken), draagt de titel: ‘Gij zijt almachtig, Heer’ (Megas o kyrie).
Ligt op de weg naar Vai en Kato Zakros. Openingstijden: 09.00-13.00 uur en dan 14.00 uur-18.00 uur.
Vai, 105 km. Het mooie zandstrand, inheemse palmensoort, phoenix theophrasti (omdat er een zekere Theoprastus er al melding van maakte). Deze groeit alleen op Kreta in het wild. Ten noorden van Vai liggen nog diverse, net zo mooie, maar minder drukke stranden.
De weg van Vai naar Palekastro naar het paleis van Zakros. 118 km. van Heraklion gaat door de armste en droogste streken van Kreta.
Vele dorpen zijn vervallen, velen zijn naar Heraklion, Athene en Sydney vertrokken. Pano Zakros vormt een uitzondering hierop. Bronwater van Zakros is bekend, dorp heeft enige welstand.